11

Cvp: Noktalama işaretleri

Alt çizgi ( _ )
a. İnternette arama yapılan adres çubuğu içinde boşluk tuşu yerine kullanılır:
b. Bilgisayar alanında, dosya adını tanımlarken, araya boşluk koymak yerine bir karakter koyarak okumayı kolaylaştırmak amacıyla kullanılır.

12

Cvp: Noktalama işaretleri

Bölü ( / )
a. Şiirlerden yapılan alıntılanda, mısraların yan yana yazılması gereken durumlarda mısraları belirlemek için kullanılır: Hani bir sevgilin vardı / Yedi sekiz sene önce / Dün yolda rastladım / Sevindi beni görünce./ (Behçet Necatigil)
b. Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına bölü konur: Belendir sok. No: 16/2 A. Ayrancı/ Ankara
c. Dilbilgisinde eklerin farklı şekillerini göstermek için bölü kullanılır: - lar/ -ler -cı / ci
d. Bölme işareti olarak pay ve payda arasında kullanılır: 70 / 2 = 35
e. İnternette arama yapmak için adres çubuğu içinde kullanılır: http://tr.wikibooks.org/ adresi
Uyarı: "Eğik çizgi" terimi, çizginin ne yöne eğik olduğunu açıklayıcı ve tanımlayıcı olmadığından kullanılmaz.
"  " için İngilizce'de "slash", " / " için ingilizce'de "dash" sözcükleri kullanılır. Türkçe'de "  " için ters bölü, " / " için bölü sözcükleri uygun düşer.

13

Cvp: Noktalama işaretleri

Tırnak ( " )
a. Bir metnin içerisinde başkasından aktarılan yazıların, sözlerin başına ve sonuna tırnak işareti konur: Tilkiye "tavuk kebabı yer misin?" demişler: "Adamın güleceğini getiriyorsunuz" demiş.
b. Önemi belirtilmek istenen sözcüklerin başında ve sonunda tırnak işareti kullanılır: Ta derinden bir gün bana "gel!" desin. (Ahmet Kutsi Tecer)
c. Karşılıklı konuşmalarda çizgi yerine tırnak işareti de kullanılır: "Sınava iyi hazırlandın mı?". "Evet, ya sen?".
d. Bir yazıda sözcükler ya da sayılar alt satırlarda tekrarlanıyorsa, bu sözcük ya da sayıları yazmamak için "den den" adı verilen tırnak işareti kullanılır: Hacettepe Üniversitesi'nde bulunan bazı fakülteler şunlardır: Edebiyat Fakültesi Fen " Mühendislik " Tıp " .

14

Cvp: Noktalama işaretleri

Parantez ( ( ) )
a. Bir sözcük ya da cümleden sonra yapılan açıklamalar parantez içine alınır: Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir Kabaağaçlı) en güzel eserlerini Bodrum'da yazmıştır. Şiir Tahlilleri (Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Kadar)'nde Tevfik Fikret'in şiirini bu bakış açısıyla incelemiştik.
b. Eş anlamlı sözcükler, eş değerdeki tarihler ve rakamlar parantez içinde kullanılır: İnsan ikrarından (sözünden), hayvan yularından tutulur. (Türk atasözü) En mükemmel anlatma vasıtamız dildir. Gerçekçilik akımı, Gustave Flaubert (Gustav Flober)'in yazdığı Madam Bovary'nin yayınlanmasıyla başlamıştır.
c. Bilimsel çalışmalarda kaynaklar çoğunlukla dipnotta veya eserin sonunda "kaynaklar" başlığı altında gösterilir. Metin içinde kaynak gösterilmek istenirse parantez işareti kullanılır: Tanzimat döneminde Osmanlı aydınları Batı uygarlığını üç vâsıta ile (kitap, duyma ve gözlem) tanımışlardır (Okay, Batı Medeniyeti Karşısında Ahmet Mithat Efendi).
d. Tiyatro eserlerinde sahnede yapılacak hareketler parantez içinde gösterilir: Eleştirmeci (odadan çıkar): Ne var, ne oldu? (Behçet Necatigil)
UYARI: Çoğu zaman tırnak işareti ile parantez işaretinin kullanıldığı yerler birbirine karıştırılır. Cümlede tırnak işareti içindeki sözcükler ve cümleler çıkartılırsa anlam bozulur. Parantez içindeki sözcükler ve cümleler çıkartılırsa anlam bozulmaz. Kul kusursuz (hatasız) olmaz. Cahit Sıtkı Tarancı'nın "Otuz Beş Yaş" adlı şiirini henüz orta okulda iken okumuştum.
e.Madde başlarında, sıralamalarda ya da rakamlardan sonra kullanılır: Namık Kemal şu türlerde eserler vermiştir: 1) Şiir; 2) Tiyatro; 3) Roman; 4) Tenkit; 5) Tarih.

15

Cvp: Noktalama işaretleri

Köşeli [])
a. Parantez içine alınan bir anlatımda ayrıca parantez içine alınması gereken bir açıklama varsa, bu açıklama "köşeli" parantez ile gösterilir. Nurullah Ataç'a göre: "çocukluğu olmayanın gençliği de olmaz". (Günce Nisan 1953 )
b. Cümlede, anlam açısından büsbütün farklı sözü/ sözleri belirtmek için kullanılır: Cahit Sıtkı, mektuplarından birisinde Mart sevdiği Fransız şairleri hakkında şöyle demektedir:
c. Aktarıman metinlerde, yazarın yaptığı yanlışlığı düzeltmek amacıyla kullanılır: Ebubekir Hazım Tepeyran 1946 [1] yılında öldü.

16

Cvp: Noktalama işaretleri

KESME İŞARETİ ( ' )
a. Özel adlara gelen iyelik ve hal eklerini ayırmak için kullanılır. Ali'nin sınavı çok iyi geçmiş. Türkiye'm, Yunus Emre'yi, Alman'ı, Ağrı Dağı'nın, Ziya Gökalp Bulvarı'nda, Kiralık Konak'ı
b. Kurum ve kuruluş adlarından sonra kesme işareti kullanılır. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne, Türk Dil Kurumu'ndan, …Bakanlığı'na
b. Kişi adlarından sonra kullanılan unvanlara gelen ekler de kesmeyle ayrılır. Zeynep Hanım'a, Ali Bey'den, Enver Paşa'yı
d. Okunuşları ve yazılışları aynı olan bazı sözcüklerdeki anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanılır. Elmasını düşürmüş. Elma'sını düşürmüş. Sen benim ayımsın. Sen benim ay'ımsın.
e. Özel adlar yerine kullanılan kişi zamiri cümlede küçük harfle yazılır ve getirilen ek kesme ile ayrılmaz.
f. Özel isimlere gelen yapım ekleri ve yapım eklerinden sonraki çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Erzurumlular, cağ kebabını herkese tanıttı."
g. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır. TBMM'nin, TDK'nin, BM'de
h. Ekler küçük harfle yapılan kısaltmalarda kelimenin okunuşuna göre; büyük harfle yapılan kısaltmalarda son harfin okunuşuna göre getirilir. kg'dan cm'yi mm'den SSK'nin TPO'nun TDK'nın
i. Kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde bu okunuş esas alınır. ASELSAN'da, BOTAŞ'tan, NATO'ya, UNESCO'yu
j. Sonunda nokta bulunan kısaltmalar kesme ile ayrılmaz. vb.leri, mad.si, Alm.dan İng.ye çeviri
k. Sayılara ve kısaltmalara ek getirilirken kesme işareti kullanılır. Saat 17.15'te TRT'de yayınlanacak. 1980'de doğmuş. 8'inci madde, 2'nci kat¦
l. Seslerin vezin dolayısıyla şiirde veya konuşma sırasında düştüğünü göstermek için kullanılır. N'oldu? N'eylesin? N'apalım? Karac'oğlan
m. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için kullanılır. A'dan Z'ye kadar, b'nin m'ye dönüşmesi,
n. Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığı takdirde kesme işareti yay ayraçtan sonra konur. Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)'nin
o. Cins adların açıklamasından sonra kesme kullanılmaz. İmek fiili (ekfiil)nin geniş zamanı şahıs ekleri ile çekilir.
"-ler" çoğul eki
p. Ev ve aile anlamı katarsa kesme ile ayrılmaz. Akşam Alilere gittik. Ayhanlar bize gelecek.
r. "ve benzerleri" anlamı katarsa kesme ile ayrılır. Kızım sen de Fatih'ler doğuracak yaştasın.
s. Aynı özel adı taşıyanları birlikte söylemek istersek kesme ile ayrılır. Mehmet'leri çağırdı.

17

Cvp: Noktalama işaretleri

YAY AYRAÇ ( )
Cümlede bir sözcüğün anlamını açıklayıcı nitelikteki sözler parantez içinde yazılır. Yazarımız genelde nesir (düzyazı) türünde eser vermiştir. Zamirler (adıllar) cümlede ismin yerini tutar.
Hakkında açıklama yapılan söze ait ek, ayraç kapandıktan sonra yazılır. Yunus Emre (1240 -1320)'nin yaşamış
Yabancı sözcüklerin okunuşları parantez içinde verilir. Don Carlos, Schiller (Şiller)'in dilimize çevrilen eserlerindendir.
Alıntının aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için kullanılır.  (Safahat)
(Necip Fazıl) Tiyatro metinlerinde oyuncuların hareketleri parantez içinde yazılır.
"Adam (çocuğun kulağına eğilerek): "Seni buradan kurtarabilirim." dedi.

18

Cvp: Noktalama işaretleri

KÖŞELİ AYRAÇ ( )
Ayraç içinde ayraç kullanılması gerektiğinde yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Kitap Ebuzer (Vadi yayınları) iki kez basıldı.
TEK TIRNAK İŞARETİ ( ' )
Tırnak işareti içinde verilen söz grubu içinde de vurgulanan sözler varsa onlar tek tırnak içinde gösterilir.
"Dersimizin tamamı" 'uygarlık' hakkında konuşmakla geçti.
Dil yazılarında verilen örneğin anlamını göstermek için kullanılır. Göktürk Anıtları'nda geçen bazı kelimeler: bodun -millet', sab -söz-

19

Cvp: Noktalama işaretleri

DENDEN İŞARETİ "
Aynı söz ve söz gruplarının tekrara yazılmasını önlemek için kullanılır.
a. Etken fiil
b. Edilgen
c. Dönüşlü
d. İşteş